امروزه در جوامع مدرن خشم و پرخاشگری یکی از معضلات اجتماعی به شمار می رود که خسارت های فراوانی را به جامعه و فرد می رساند فردی که هیجانات منفی خود را بدون هیچ کنترلی تخلیه می کند از طرفی نگرش جامعه را نسبت به خود منفی کرده هر چند که حق با او بوده و از طرفی آسیب جدی به بهداشت روان خود می زند . خیلی از افراد با این کلمه  احساس گناه و عذاب وجدان بعد از تخلیه هیجان پرخاشگری خود را نجات می دهند و برای اینکه هیچ مسولیتی نسبت به کنترل و مدیریت خشم نداشته باشند می گویند ” دست خودم نیست” این کلمه باعث ماندگاری این خصلت منفی شده و بهداشت روانی فرد  جامعه را به خطر می اندازد . در یک انسان شناسی منطقی ما به این نکته یقین داریم که تمام رفتارهای ما بر اساس اختیار و اراده صورت می گیرد و رفتارهای خودکار و اتوماتیک ما نیز زمانی با اراده و هشیار ما انجام شده است و در اثر تکرار بیش از حد به یک عادت تبدیل شده است که قابل پیش بینی نیست در زیر راهکارهایی برای کنترل و مدیریت خشم ارایه شده است که به ما کمک می کند هنگام عصبانیت چگونه آتش خشم خود را فرونشانیم:

کنترل خشم

۱٫ کاملا به خود مطمئن باشید که مى‏توانید روحیه خود را تغییر دهید ولى براى نتیجه گیرى عجول نباشید بلکه با خود فکر کنید باید حداقل یک‏سال بر روى رفتارهاى خود کار کنید و اگر چنین نمودید، حتما پس از آن دگرگونى رفتارى خواهید شد.

۲٫ از حساسیت بیش از حد در هر زمینه بپرهیزید.

۳٫ همواره در هر مسأله‏اى، ابتدا از دیگران انتظار بدترین برخورد را داشته باشید و خود را براى تحمل آن آماده کنید. این مساله باعث مى‏شود برخوردهاى بهتر از مورد انتظار در شما ایجاد خشنودى نماید. در حالى که اگر همیشه انتظار برخورد خوب داشته باشید، چه بسا نتیجه عکس خواهید گرفت.

۴٫ با خود شرط کنید که هیچ گاه و در هیچ شرایطى برخورد تند نداشته باشید و اگر ناگهان از شما برخورد تندى سر زد خود را جریمه کنید مثلا تصمیم بگیرید- یا در صورت امکان نذر کنید- که اگر بر سر کسى فریاد زدید، فلان مبلغ را صدقه بدهید، یا نماز شب بخوانید و یا یک روز روزه بگیرید. کارآیى این روش، بسیار بالا است و بسیارى از علماى بزرگ بدین سان تمرین عملى و خودسازى نموده‏اند.

۵٫ از تفریحات سالم و تقویت کننده اراده مانند کوهنوردى، شنا، دو و پیاده‏روى و گردش در طبیعت و نیز استفاده کنید.

۶٫ در تصمیم‏گیرى‏ها، حتى‏الامکان با افراد عاقل و پخته مشورت نمایید و از اقدامات عجولانه و مطالعه نشده بپرهیزید.

۷٫ بیشتر با افراد خوش خلق و غیر عصبى معاشرت کنید.

۸٫ از موقعیت‏هاى که زمینه تندخویى در آن فراوان است، اجتناب کنید و در موقعیت‏هایى حضور یابید که رفتار پرخاشگرانه در آنجا دیده نمى‏شود و از موقعیت‏هاى که شما را به تندى نمودن دعوت مى‏کند، دور شوید.

۹٫ قبل از هر عملى، در مورد پیامد آن تفکّر و اندیشه کنید و آن‏گاه اقدام نمایید و با تمرین این راه‏کار و به کارگیرى آن در مورد تمام رفتارها، اندک اندک کنترل خویش را بر تمام رفتارها توسعه بخشید.

۱۰٫ به برخى رفتارها و حالاتى که از افراد سر مى‏زند. و شما را به عصبانیت دعوت مى‏کند، توجه نکنید مثلًا اگر کسى با حرف ناروا شما را بر مى‏افروزد، از شنیدن و گوش سپردن به سخنان وى اجتناب کنید و حتى گوش ندهید یا محیط را ترک کنید. دیگر به گفته‏هاى او دقت و توجه نکرده و آنها را در ذهن خود مرور نکنید. نسبت به دیگر اعمال فیزیکى و رفتارهاى پرخاشگرانه و تحریک کننده نیز همین طور واکنش نشان دهید و راه بى‏توجهى و تغافل را پیش گیرید.

۱۱٫ سطح شناخت خود را با مطالعه و تفکر از زشتى، ناپسند بودن، غیرقابل جبران بودن اعمال پرخاشگرانه بالا ببرید مثلًا روایات، آیات و داستان‏هایى را که در مورد این نوع رفتارها و آثار آنها نوشته شده، مطالعه کنید و بعد در مورد آنها فکر کنید. حتى در برخى موارد به آثار رفتار تندى که خود مرتکب آن شده‏اید، توجه نموده و آن عمل و زشتى آن را در ذهن خود مرور کنید به گونه‏اى که به یک حالت خود هشدارى از درون دست یابید و آثار فردى و اجتماعى و پیامدهاى حیثیتى آن عمل زشت را لحظه به لحظه در ذهن خود مرور نموده و قبح آن را براى خود بزرگ جلوه دهید تا از درون از آن عمل متنفّر شوید.

۱۲٫ به هنگام بروز عصبانیت و تندخویى سریع، حالات خود را تغییر دهید مثلًا اگر ایستاده‏اید، بنشینید و اگر نشسته‏اید، دراز بکشید و صورت خود را با آب سرد بشوید و یک لیوان آب خنک بیاشامید و خود را از موقعیت دور سازید.

۱۳٫ از خواندن قرآن به مقدار زیاد و در نوبت‏هاى متعدد در طول ۲۴ ساعت هرگز غفلت نورزید چه قرآن تأثیر عظیم در رسیدن به حالت سکینه و آرامش درونى دارد. همین طور عبادت‏هاى خود، مانند نماز را در اول وقت و با حضور قلب کامل به جا آورید که تأثیر بزرگى در رسیدن به اطمینان خاطر دارد و آدمى را از درون به سکوى آرامش مى‏سپارد.

۱۴٫ بعد از استحمام و به هنگام خروج از حمام، دو پاى خود را تا قوزک با آب سرد بشویید.

۱۵٫ دیگر رفتارهاى عادى و روزمره خود را نیز با تسلط کامل بر رفتار و بدون شتابزدگى انجام دهید و آنها را آرام آرام تعقیب کنید تا نرم‏خویى و پرحوصلگى، بر تمام رفتارهاى شما حاکمیت پیدا کند.

۱۶٫ شرح موارد فوق را در جدولى بنویسید و موارد انجام شده و یا تخلف از آن را یادداشت کنید و همواره سعى کنید موارد تخلف را کاهش داده و بیش از پیش خود را به انجام آنها مقید سازید و حتى قبل از بروز آن موقعیت‏ها و به صورت مستمر، راه‏کارهاى فوق را سرلوحه اعمال خود قرار دهید. و از آن به بعد، باید میزان موارد پرخاشگرى شما کاهش یابد. آنها را نیز یادداشت کنید و کم کم از میزان آنها در طول روز، هفته و بکاهید و خود تنبیهى را به کار بگیرید.

۱۷- در مواردى که ناراحتى عصبى بر شما فشار میآورد، در فضاى آزاد یا دربسته فریاد بکشید و با مشت زدن به بالشت یا اشیاى دیگر فشار عصبى را تخلیه کنید.

نویسنده : آقای حسینی