گفتگویی در کویت : خالد این برنامه های جنجالی که شما شیعیان بوجود می آورید برای چیست؟ صادق اشکالی در این کار می بینی؟محمد این کار حرام و در شمار شرک به خداوند است . صادق: حرام؟شرک؟این تهمت بسیار بزرگی است.آن هم در مورد گروهی که از نظر فرهنگی بسیار غنی و در عمل به دستورات دینی سر آمد همگان هستند این سخنان تو یا از روی عدم اطلاع است و یا جبهه گیری متعصبانه و ناشی از تبلیغات سوء و شدید علیه شیعه؟تو آدم با سوادی و تحصیل کرده و باید به دنبال حقیقت باشی نه تهمت و دشنام گویی ؟خالد: به نظر تو این گفته من ناشی از تعصبات بی مورد مذهبی است؟صادق: به یقین غیر این نیست وگرنه انسان منصف و با اطلاع چنین حرف نمیزند و لو اینکه کاری مخالف نظر او صورت گیرد. خالد:چگونه به این نتیجه رسیدی؟صادق:خوب این موضوع را بر اساس نصوص دینی بررسی میکنیم تا ببینیم راه حق کدام است ؟اتفاقا ما اشکال اساسی داریم که چرا برخی از مسلمانان خود را از فیض زیارت اولیای الهی و صالحان محروم کرده اند و با ترویج شعائر دینی و بزرگداشت اولیای دین مخالفند؟خالد:من اماده ام چرا که میدانم زیارت اهل قبور شرک است . صادق:چگونه تو آن را شرک میدانی مگر زیارت قبر صالحان پرستش و عبادت آنان است ؟یا شریک قرار دادن برای خداست؟یاکاری مغایر با دستورات الهی و قرآنی است؟خالد از آن رو که به اعمال مشرکان بت پرست شبیه است؟صادق :آه تو از این رو آن را شرک میدانی؟خالد:آنان همانند مشرکان که دور بتها گرد می آیند جمع میشوند ؟صادق:بنابراین تمام مسلمانان و تمام مردم مشرک هستند و تو نیز مشرک هستی؟محمد شگفت زده گفت چرا؟چرا به من تهمت میزنی؟صادق آیا به سفر حج رفته ای ؟خالد به لطف خدا چندین بار مشرف شده ام. صادق:در مسجدالحرام هم نماز خوانده ای ؟خالد: به فضل الهی آری.صادق:حتما دیده ای که مسامانان هنگام نماز همگی رو به کعبه دارند اما گروهی پشت به مغرب دسته ای پشت به جنوب و عده ای پشت به شمال ایستاده و نماز میخوانند . خالد:آری دی دهام و خود نیز چنین کرده ام صادق:پس اگر حرف پیشین تو درست باشد نتیجه میگیریم که همه مشرک هستند. خالد:چرا؟ صادق:زیرا رو کردن به کعبه در حال عبادت همانند رو کردن بت پرستان به بت هایشان میباشد با این تفوت که آنان در حال پرستیدن بت رو به سوی بت های دست ساخته خود میکنند و گرد آنان جمع میشوند و تو در آن حال به سوی خانه ساخته شده از سنگ رو میکنی؟خالد:فرق بزرگی در رو کردن من به کعبه و رو نمودن آنان به بت هایشان است.صادق: چه فرقی ؟خالد: من و دیگر مسلمانان که در حال نماز به سوی کعبه رو میکنیم به این معنا نیست که آن را به جای خدا میپرستیم بلکه به منظور انجام فرمان الهی چنین میکنیم اما بت پرستان به این جهت که بت هارا به جای خدا برگزیده اند آنها را می پرستند و هنگام عبادت رو به آنها می ایستند بنابراین آنها در هنگام عبادت رو به بت ها کرده با تمام وجود آنها را میپرستند ولی ما در حال نماز رو به سوی خدا میکنیم .از این جهت کار آنها شرک آشکار است .اما آیا ما که رو به کعبه نهاده فرمان الهی را انجام میدهیم مشرک هستیم ؟تفاوت میان عبادت و عبادت آنها از زمین تا آسمان است .صادق:با این حساب شباهت در رفتار عامل شرک نیست و آنچه سبب میشئد تا کار بت پرستان شرک باشد انگیزه و نیت آنان در پرستیدن بت ها است نه صرف عملی که انجام میدهند.از سوی دیگر آنچه سبب شده است که روی کردن تو به سوی کعبه عملی مشرکانه نباشد نداشتن قصد پرستش کعبه است. خالد همین طور است. صادق:ما شیعیان و دیگر مسلمانان با عشق و علاقه در مسجد النبی مرقد پیامبر (ص) را زیارت میکنیم و به هنگام زیارت آن حضرت و سایر بزرگان و امامان هرگز نیت پرستیدن آنان را نداریم اگر بتوان میان اعمال ما و مشرکان مقایسه کرد تنها یک شباهت ساده رفتاری دیده میشود وانگهی تنها شباهت رفتاری که فاقد انگیزه پرستش غیر خدا باشد زیارت قبور را نه حرام و نه شرک آلود میکند که در حدیث آمده است :بر اساس نیت ها است که پاداش یا کیفر اعمال داده میشود.از این جهت یک عمل چنانچه به منظور پرستش غیر خدا انجام گیرد شرک و اگر چنین نیتی در میان نباشد جایز است.خالد:پس از اندیشه عمیق و طولانی گفت :به نظر میرسد آنچه گفتی درست است چرا که مسئله مهمی را برای من روشن کردی اتفاقا در سفری که به اروپا داشتم یک نفر به من گفت :شما مسلمانان نیز بت پرستی میکنید و گرد خانه سنگی میچرخید ؟و من به او توضیح دادم که این به دستور خدا و برای او در خانه اوست و ما تنها خدا را عبادت میکینم …حال سوالی دارم ؟تا اینجا دریافتم که زیارت قبور حرام نبوده و شبیه کار بت پرستان نیز میباشد اما چرا شما شیعیان به این کار اهمیت فوق العاده ای میدهید و دلیل آن چیست؟ صادق :چون این کار دستور الهی است و پاداش و ثواب زیادی برای این کار گرفته شده است علاوه بر این طبق دستور قرآن بزرگداشت شعائر الهی است و تعظیم و بزرگداشت اولیاء یکی از شعائر بزرگ الهی است و این با حضور در مراقد آنان به دست می آید البته زیارت اسرار و آثار زیادی دارد که در فرصتی مناسب در باره آنان بحث خواهیم کرد.خالد : یعنی تو میگویی این کار مستحب است و پاداش دارد ؟صادق :آری این کار مستحب اسن و طبق دستور خود رسول گرتمی اسلام میباشد. خالد:آیا حدیثی وجود دارد که بر مستحب بودن زیارت قبر پیامبر و قبر صالحان و نزدیکان خود میرود و در بیشتر کشور های اسلامی آثار باشکوهی برای آنها ساخته شده است.مثلا در الخلیل اردن قبر حضرت ابراهیم و نزدیکان عمان و قبر حضرن موسی قرار دارد قبر ابو حنیفه در بغداد و ابوهریره در مصر و عبدالقادر در بغداد مورد احترام اهل سنت است و آنان به زیارت اینها میروند …..این نهی و منع نیز فقط از طرف فرقه های ساختگی صورت میگیرد و با تبلیغات شدید و خشونت فراوان در مدینه اعمال میگردد. خالد:آری من در مصر بودم و آنجا زیارت گاهی دیدم که همه مسلمانان به آنجا میرفتم بهتر است برایم روایتی بخوانی.  صادق:در این زمینه روایات فراوانی است که بر اساس آنها عمل پیامبر و سیره مسلمانان از صدر اسلام تا امروز بر حسب بودن زیارت قبور تاکید دارد براساس روایاتی خود پیامبر به زیارت قبور شهدای احد میرفت .۲)در سنن نسایی و سنن ماجه امده که رسول خدا میفرمود :به زیارت قبور بروید زیرا آخرت را به یاد شما می آورد .۳)در باره خود آن حضرت نقل شده که به زیارت قبر مادرش (آمنه بنت وهب)رفت در کنار قبر مادر گریست و اطرافیان هم به گریه افتادن ۴).خالد :آیا همه اینها را اهل سنت نقل کردند ؟صادق :آری اینها در منابع اهل سنت وجود دارد و ده ها برابر بیشتر از این در منابع روایی ما وجود دارد که اهمیت زیارت قبور صالحان را میرساند به عنوان نمونه نقل شده رسول گرامی اسلام در پاسخ سوال امام حسن مجتبی (ع)که پرسیده بود:پدر جان پاداش کسی که شما را زیارت کند چیست؟فرمود:فرزندم هر که زنده و مرده مرا یا پدر تو و برادرت و خودت را زیارت کتد بر من است که در روز قیامت دیدارش کنم و او را از گناهانش نجات دهم ۵)خالد:این روایات تکان دهنده و جالب است آیا روایت های دیگری نیز میتوانی برایم نقل کنی؟صادق:آری نمونه این روایات فراوان است که نشانگر اهتمام پیامبر به زیارت قبور است و نیز زیارت قبور از سوی فاطمه(س)دختر پیامبر امام علی و سایر صحابه انجام میگرفته است طلحه بن عبدالله میگوید:ما با رسول خدا در مدینه برای زیارت قبور شهدا خارج شدیم ۶) و صحیح مسلم از آیشه نقل میکند پیامبر شبها آخر شب به طرف بقیع میرفت و بر اهل بقیع این گونه سلام میکرد :السلام علیکم دار قوم المومنین ۷)حاکم نیشابوری به سند خود نقل میکند که فاطمه زهرا در زمان حیات پدرش روز های جمعه به زیارت قبر عمویش همزه میرفت و در آنجا نماز میخوانده و گریه میکرد ۸)و ….البته این روایات به غیر از آنجایی است که پیامبر توصیه فراوانی بر زیارت قبر خود کرده و پاداش هایی را وعده داده است از جمله دار قطنی از عبدالله بن عمر نقل میکند که رسول خدا فرمود:هر کس قبر مرا زیارت کند شفاعت من شامل او میشود ۹)بیهقی نیز از انس بن مالک نقل میکند که پیامبر فرمود :هر کس مرا در مدینه با اخلاص زیارت کند روز قیامت در جوار من خواهد بود ۱۰)خالد:اگر این همه روایات درست و معتبر داریم چرا عده ای فتوا به عدم مشروعیت سفر یا بدعت بودن سفر برای زیارت قبور حتی مرقد پیامبر (ص)میدهند؟یا شخصی مانند ابن تیمیه مطلقا زیارت را تحریم کرده است؟صادق: انها گویا در برابر این همه روایات به روایتی استناد میکنند که میگوید شدد رحال و بار سفر بستن جایز نیست مگر به سوی سه مسجد:مسجد النبی مسجدالحرام و مسجد الاقصی ۱۱)خالد:اگر این روایت باشد نباید سفری به غیر از این سه مسجد صورت گیرد؟صادق:اگر بگوییم این روایت درست است (صرف نظر از اینکه راوی آن ابوهریره است)باید ببینیم مستثنی منه الا چیست ؟یعنی سه مسجد از چه چیز استثناء شده اند ؟خالد:مگر این روایت همه سفرها را شامل نمیشود؟صادق:اگر چنین چیزی را قائل شویم و گفتیم از همه مکان ها استثناء شده آن وقت تمامی سفرها حتی سفرهای معنوی و علمی و فرهنگی نیز حرام خواهد بود در حالی که کسانی که حدیث را قبول دارند خودشان به همه جای دنیا سفر میکنند ؟اما اگر گفتیم استثناء از مساجد است(یعنی سفر به مساجد جایز نیست مگر به سه مسجد)در این صورت سفر برای زیارت امامان و پیامبران و انسان های صالح هرگز مشمول نهی این روایت نخواهد بود .پس اگر این روایت از تمامی سفر ها نهی کند ان وقت سفر به عرفات و منا و یا سفر برای جهاد در راه خدا نیز جایز نخواهد بود .البته این روایت را ما نمی پذیریم و آن را درست نمیدانیم .خود پیامبر بارها به مسافرت میرفت و یا حتی روز های شنبه به مسجد قبا میرفت و در انجا نماز میخواند ۱۲)جالب اینکه ابو حامد غزالی(یکی از علمای اهل سنت) میگوید:مسافرت عبادی مستحب است از جمله زیارت قبور انبیاء صحابه تابعین و سایر علما و اولیاء.این موضوع با حدیث پیامبر(لا تشد الرحال الی ثلاثه مساجد) منافات و تعارض ندارد زیرا حدیث مربوط به مساجد است. مساجد از آنجا که همه در فضیلت یکسانند ترجیحی در سفر برای آنها نیست مگر این سه مسجد  به جهت خصوصیتی که دارند سفر به خاطر آنها اشکالی ندارد و این مسئله غیر از سفر برای زیارت قبور اولیای الهی است.۱۳)خالد:چقدر مطالعات شما در باره مباحث روایی و تاریخی به خصوص منابع ما اهل سنت زیاد است من خوشحالم که این موضوع بسیار مهم را برایم توضیح دادی و دلایل محکمی و روشنی را بیان کردی.صادق:همه مسلمانان باید سطح مطالعات و معلومات خود را بالا ببرند و صرفا به یک سری تبلیغات پوچ و استناد های یک طرفه توجه نکنند.بخصوص که نباید خود را از فیض زیارت پیامبر و صالحان بی بهره کنند ودر حق آن حضرت جفا کنند همانطور که خود ان حضرت میفرماید :هر کس به حج برود و مرا زیارت کند در حق من جفا کرده است.خالد:اعتراف میکنم که سطح مطالعه من حتی در مورد منابع خومان کمتر است و با منابع شیعه نیز اطلا “آشنایی ندارم.صادق:در این صورت چگون به خود اجازه میدهی زیارت پیامبر و امامان را محکوم کنی؟الحمد الله الان دانستی که شرک خواندن زیارت اهل قبور بی اساس و بی پایه است.خالد :هر ان من و دوستان من در مورد زیارت قبور شنیده بودیم فقط محکوم کردن بود و حتی یک مورد از این مطالب و روایات به گوش من نرسیده بود. صادق:انسا باید برای رسیدن به حقیقت و شناخت آنها همواره در صدد جست جو باشد تحقیق و مطالعه کند تا چنان عقیده کردار و گفتاری داشته باشد  که خدا میخواهد و بر گفته دیگران که احتمال خطا میرود اکتفا نکند.راستی خوب است که از تمامی کسانی که به زیارت می آیند بپرسی آیا شما رد هنگام زیارت پیامبر یا اولیای الهی انها را میپرستید؟و یا با نماز خواندن و قران خواندن و زیارت قرآن بیشتر به خدا نزدیک میشوید و به درگاه خدا بیشتر عبادت میکنید ؟و اگر هم اجت میخواهید در حقیقت از خداوند حاجت میخواهید یا از اولیا بدون نیاز به خدا؟به طور یقین جواب خواهید گرفت که زائران در هنگام زیارت روحیه عبادت خداوند در /انها بیشتر میشود و اگر هم حاجت میخواهند در حقیقت از خداوند میخواهند و اولیای الهی را واشطه آسان تر و وسیع تر برای رسیدن به خدا میدانند.اگرچه بدون واسطه هم میتوانستند حاجت بخواهند. خالد:آری من با تمام وجود میپذیرم که زیارت قبر پیامبر (ص)امام و مومنان نیکودار نه تنها مستحب موکد و پسندیده است که بدان نیز فراخوانده شده است .از این به بعد نیز در موارد مشابه و محل اختلاف مطالعه کرده و منابه شیعه و سنی را خواهم دید تا قول درست را پیدا کنم و به آن عمل کنم. صادق:آفرین از تو  تشکر میکنم شخص با انصاف باید مثل تو باشد. خالد:من نیز از بابت راهنمایی و روشن گری های تو متشکرم.
منابع :۱)صحیح بخاری ج۱ ص ۳ –تفسیر کبیر فخر رازی ج۴ ص ۵ مساله ۴ ۲)صحیح مسلم ج۲ ص۶۳صسنن نسائی ص۷۶ ۳)سنن ابن ماجه ج۱ ص۵ باب ۴ ح۱۵۶۹ ۴)همان ص ۵۰۱ باب۴۸ ح ۱۵۷۲ ۵)علل الشرایع ص۴۶۰ ح۵ ۶)سنن ابی داوود ج۲ ص ۲۱۸ ۷)صحیح مسلم ج۲ ص۳۶۳ ۸)مستدرک حاکم ج۱ ص۲۷۸ ۹)سنن دار قطنی ج۲ ص۵۳۳ ۱۰)التاج الجامع للصول ج۲ ص۱۲۹۰ ۱۱)صحیح مسلم ج۴ ص۱۲۶ ۱۲)صحیح بخاری ج ۲ ص۷۶ ۱۳)احیائ العلوم غزالی ج۲ ص۲۴۷ ۱۴)کنزالعمال پاورقی مسند احمد ج۲ ص