1 | مهنوش

۹ شهریور ۱۳۸۹ در ساعت ۴:۵۷ ب.ظ

شخصی به رسول الله گفت : یا رسول الله میترسم که منافق ( به معنای ریاکار ) باشم . حضرت از وی پرسیدند هرگاه تنها باشی نماز کنی ؟ گفت اری . فرمودند:برو که منافق نئی ( نیستی )

2 | حورالعین

۱۰ شهریور ۱۳۸۹ در ساعت ۷:۳۱ ق.ظ

سلام علیکم

ببخشید میشه این جمله پیامبر رو بیشتر توضیح بدید :!

حضرت فرمود: “برای تو دو پاداش هست: پاداش عمل پنهانی و پاداش عمل آشکار”.

متشکرم

3 | سخن آشنا

۳ آبان ۱۳۸۹ در ساعت ۱۰:۵۶ ق.ظ

با سلام
جناب حورالعین عزیز این بیان در بعضی از کتاب های تفسیری و حدیثی دیده می شود :
وَ قَدْ رُوِیَ أَنَّ رَجُلًا قَالَ لِرَسُولِ اللَّهِ ص یَا رَسُولَ اللَّهِ أُسِرُّ الْعَمَلَ لَا أُحِبُّ أَنْ یَطَّلِعَ عَلَیْهِ أَحَدٌ فَیَطَّلِعُ عَلَیْهِ فَیَسُرُّنِی قَالَ لَکَ أَجْرَانِ أَجْرُ السِّرِّ وَ أَجْرُ الْعَلَانِیَةِ (۱)
روایت شده که مردی به پیامبر عرض کرد: عملی را مخفی انجام می دهم و دوست ندارم کسی از آن مطلع شود، با این حال فرد (یا افرادی) بر آن مطلع می شود . (از این که او مطلع شد) مسرور می شوم؟ پیامبر در جواب فرمود: برای تو دو پاداش و اجر است: یکی برای این که دوست نداشتی کسی از عملت آگاه شود، دیگر برای این که خدای متعال دوست داشت عملت آشکار شود و ثوابش برای آشکاری آن است. یعنی عمل خیر به خاطر آشکار شدن موجب ثواب است و آن ثواب برای تو نوشته می شود.
البته نظیر این روایت در دیگر کتاب های احادیث نوشته شده و بیش تر ناظر به بحث ریا و یا شرک در عمل است که آیا عمل چنینی که صاحبش از ابتدا قصد اظهار آن را نداشت، به همین جهت اصرار بر مخفی انجام دادن آن داشت و در ادامه شخصی از عمل خیر او مطلع و موجب خوشحالی او شد، در زبان روایات چنین عملی دارای دو پاداش است که بیان شد.
مفسران در کتاب های متعدد در مورد این روایت تفاسیری نوشته اند که به عنوان مثال به یک نمونه از ترجمه آن اشاره می شود:
چنین عملی مطابق با نیت انسان است، اگر خوشحالی شخص از ظهور عمل به این خاطر باشد که آن عمل مورد تقلید و اقتدا قرار گیرد که این در شان افراد کامل و مخلصی است که از غیر خدا ( ما سوی الله ) دور هستند و یا عمل موجب نفی تهمت شود وقتی که از واجبات باشد، در این صورت برای او دو پاداش نوشته می شود، ولی اگر عامل عملش را به قصد تعریف و تمجید مردم انجام دهد چنین عملی جز ریا و شرک چیز دیگری نخواهد بود، در این صورت و برای پرهیز از فساد و افساد عمل آن را مخفی انجام می دهند.(۲)
با این حال در مورد پاداش عبادت پنهانی که پیامبر گرامی در ضمن حدیثی این گونه بیان کردند :« اعظم العباده اخفاها» یعنی بزرگ ترین عبادت پنهان ترین آن است. (۳) نیز عبادت پنهان و آشکار، روایات دیگری از معصومین نقل شده است که با فضای کلی بحث بیگانه نیست و توجه شما را به بعضی از آن جلب می کنم:
امام باقر سلام الله علیه (در تفسیر عمل خیر ) فرمود :
نگهدارى عمل از خود عمل سخت‏تر است، راوى عرض کرد: نگهدارى عمل چیست؟ فرمود: مردى براى خداى یگانه بى‏شریک بخشش و خرجى می کند، برایش عمل نهانى نوشته مى‏شود (که پذیرفته خداست و ثواب دارد). سپس کارش را به زبان مى‏آورد و برایش عمل آشکار می نویسند (که ثوابش کمتر است)، باز هم به زبان مى‏آورد، تا آن را محو کرده، برایش ریا نوشته می شود.(۴)
در توضیح و تفسیر این روایت و امثال آن می توان گفت:ارزش اصلی هر عملی بطن و ملکوت عمل است و گرنه از ظاهر عمل چیزی جز یک اطاعت معمولی و یا حرکات اعضا و جوارح چیز دیگری دیده نمی شود. ملکوت هر عملی، قوام و چارچوب همان عمل است که در لوح محفوظ ثبت می شود . هر چه در عالم مادی توسط انسان انشا شود، همان موقع صورت اصلی آن در عالم دیگری خلق و ماندگار می شود .
مقصد نهایی هر عملی، لوح محفوظ است که در تثبیت ثواب و یا عذاب نقش اصلی را ایفا می کند. انسان به ظاهر هر عملی را که انجام می دهد ،چیزی از آن نمی بیند. اما در واقع به سبب عملی که انجام داده ،صورتی نیکو و یا زشت را در لوح محفوظ خلق نموده است.
اما این که چرا عمل نیکی که در پنهان صورت می گیرد، از ارزش و ثواب برتری نسبت به عمل آشکار برخوردار است،می تواند به این دلیل باشد که زیبایی عمل در پنهان، چون زیبایی مروارید در غلاف صدف است که اگر آشکار شود، در تیر رس صیادان قرار می گیرد، عمل پنهانی نیز چون آن مروارید است که در صورت آشکاری، شیطان اولین صیاد آن است و این عمل نیاز به محافظت بسیاری دارد. با این حال گاهی دیده می شود عمل آشکار به ریا مخلوط شده و ملکوت آن مخدوش می شود.
البته به خاطر فراموش نشدن اصل انفاق و وجهه تبلیغاتی و فراگیر شدن آن که نزد شارع مقدس بسیار اهمیت دارد . در آیات زیادی از قرآن می بینیم که خدای متعال سفارش به دادن صدقات و انفاق در راه خدا ،چه در پنهان و چه در آشکار کرده است، مثل آیه شریفه “الَّذِینَ یُنْفِقُونَ أَمْوالَهُمْ بِاللَّیْلِ وَ النَّهارِ سِرًّا وَ عَلانِیَةً فَلَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَ لا خَوْفٌ عَلَیْهِمْ وَ لا هُمْ یَحْزَنُونَ (۵) یعنی :کسانی که مال خود را در شب و روز و نهان و آشکار انفاق کنند، پاداش آنان نزد پروردگارشان خواهد بود.
البته وجود چنین آیاتی و تشویق مد نظر، مانع از تفسیری که ارائه کردیم نمی شود که عمل با چه نیتی صورت گرفته است، تا آن جا که حتی در بعضی از موارد، عمل پنهانی نیز از ریا در امان نیست.
پی نوشت ها:
۱٫ مرآه العقول فی شرح أخبار آل الرسول، ج‏۱۰، ص: ۹۶٫
۲٫ تفسیر روح البیان، ج‏۵، ص: ۳۱۰٫
۳٫ بحار الانوار ،ج ۶۷ ،ص ۲۵۱ .
۴٫ اصول کافى-ترجمه مصطفوى، ج‏۳، ص: ۴۰۵٫
۵٫بقره(۲)آیه ۲۴۷ .