سلام

نوشتار زیر چکیده بحثی است در رابطه با دیه بانوان   که در یکی از تالارهای گفتگو صورت گرفته امیدوارم ما حصل این گفتگو  که در اصل ۱۴۶ پست طول کشده است و بنده  بصورت خلاصه خدمتتان  تقدیم می کنم  امیدو.ارم  بتواند کمک  هر چند نا چیز به رهروان و جویندگان حقیقت باشد

اغاز گفتگو :

خانم بهاران بسم ا
دوستان محترم ! من خودم یه فرد مذهبی ام و اگه اغراق نکرده باشم باید بگم که خیلی ازموارد رو در دین اسلام با علم و درک قبول کردم (مثل حجاب و … )/ ولی حالا چند تا سوال جدی از قوانین این دین برام پیش اومده که از شما می خوام تا با دلایل منطقیتون راهنمایی ام کنید تا یه پاسخ کامل   دست بیارم ( قبلا ممنونم ): یکی از مواردی که تو اسلام بهش خیلی اشاره شده شخصیت دادن ودانستن برای زن دقیقا مثل مرد پس از اسلام است ( دقیقا برخلاف افکار عصر جاهلیت درباره زنان ) و همه هم تو کتابهای مدرسه مون هزاربار خوندیم که پیامبر(ص) دست دخترشون فاطمه(س) را در جضور همه می بوسید و … اما در اکثردستورات دین می بینیم که عملا زن از نظر حقوقی پایین تر از مرد قرار داده شده و این آدم رو به این نتیجه می رسونه که اسلام به گفته خیر، اما به عمل، در کل ، زن رو موجودی پایین تراز مرد می دونه و به طور کلی ارزشی معادل یک مرد برای یه زن قائل نمی شه … برای مثال چرا دیه زن نصف دیه مرد هست ؟!!! … شما توی همین جامعه خودمون زنان و دخترانی رو ندیدید که از نظر فهم و درک و شخصیت هیچ کم نداشته اند و حتی گاهی بالاتراز مردان بوده اند ؟؟؟ من می دونم که تحصیلات الزاما فهم و درک نمیاره اما گفته شده که الان لااقل حدود ۶۰% دانشجوهای کشور ما دخترهستند … حالا آیا واقعا جان یک زن پایین تر و بی ارزش تر از یک مرده ؟‌!!! من یه مدتیه که احساس می کنم بعضی سوالات رو الکی دارم برای خودم توجیه می کنم تنها به این علت که نمی خوام دینم زیر سوال بره و…؟؟؟

سخن آشنا : خانم باران زن و مرد در شخصیت انسانی یکسان هستند ، و دیه قیمت انسانها نیست بلکه جبران خسارت مالی است اگر کسی مردی را بکشد به نان کسی که نان آوری خانواده وظیفه اوست لطمه زده و به خانواده ضربه اقتصادی بیشری وارد کرده است و به همین دلیل جریمه بیشتری باید بپردازد .
اگر کم یا زیادی دیه بر اساس شخصیت افراد باشد باید هر کس که یک شخصیت علمی و معنوی را کشت ، قصاص و دیه بیشتری را متحمل شود  در حالی که دیه ساده ترین افراد با برجسته ترین  از نظر حقوقی یکسان است در مسائل حقوقی حضرت علی ( علیه السلام ) و ابن ملجم ( لعنه الله ) یکسان هستند  و به همین جهت حضرت علی ( علیه السلام در مورد قاتل خود دستور داد او یک ضربت به من زد شما هم یک ضربت به او بزنید نه بیشتر اگر مقدار دیه و قصاص ملاک شخصیت افراد باشد همه دنیا را هم بدهیم جبران یک ذره از شخصیت علی بن ابی طالب نمی شود .
پس  اندازه دیه ملاک شخصیت افراد نیست تا خیال کنیم چون دیه زن نصف مرد است پس شخصیت او پایین تر است

اقای بهرنگ : اگر حکایت نان آوری خانواده ست، چرا برای زنان سرپرست خانواده استثنائی لحاظ نشده؟

سخن آشنا : جناب اقای  بهرنگ فلسفه هایی که گفته می شود همه دلایل نیست و بعضا دلایلی است که به ذهن ما خطور می کند  و دلایل واقعی احکام در نزد خداوند  تبارک و تعالی  است و چون بر اساس قواعد عقلی حکمت خداوند تبارک و تعالی ثابت شده  لذا مسلما در این احکام مصلحتهای فردی و اجتماعی ما لحاظ شده است

اما در مورد زنان سرپرست خانواده :  در اسلام   به هیچ وجه نان اوری خانواده برای زن  بر عکس مرد به عنوان وظیفه قرار داده نشده است  تا این حکم هم استثنا  لحاظ گردد  و همیشه مرد است که وظیفه  تامین مایحتاج خانواده را بر عهده دارد  و در صورت عدم تامین مورد مواخذه قرار می گیرد

اقای حاجیلو : من فکر می کنم اگه در حال حاضر امام زمان عج الله تعالی فرجه الشریف در غیبت نبودن شاید در مورد برخی احکام از اختیارات ولایی شون استفاده می کردن و اونها رو تغییر میدادن چون اسلام یه دین کامل و برای همه زمانهاس در حال حاضر شاید اختیارات مراجع تقلید در اجتهاد احکام در اون حدی نباشه که بخوان تغییر عمده ای در برخی مسائل بدن البته در یه مورد بنده به خاطر دارم که با توجه به عدم تعیین دیه غیر مسلمانها در قانون مجازات اسلامی در مواردی که فردی غیر مسلمان تصادف و فوت می کرد دادگاهها ششصد درهم به عنوان دیه براش تعیین می کردن (ظاهرا بر اساس نظر مشهور فقهاء) در حالی که دیه مرد مسلمان ده هزار درهم هستش در اینجا مقام رهبری نظری حکومتی دادن که دیه غیر مسلمانها هم برابر مسلمانهاس و تبصره ماده ۲۹۷ قانون مجازات اسلامی بدین شرح تصویب شد: بر اساس نظر حکومتی ولی امر دیه اقلیتهای دینی شناخته شده در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران به اندازه دیه مسلمان تعیین می گردد مشهور است که امیر المومنین علی علیه السلام بر اسبها هم زکات وضع کرد در حالی که در زمان پیامبر چنین نبود

سخن آشنا :جناب اقای حاجیلوی عزیز  حکام حکومت بر اساس مصالح اجتماعی وضع می گردد  و  همیشگی نیست و  مانند حکم حکومتی که حضرت امیر مومنان ( علیه السلام ) در مورد زکات اسب صادر نموده بودند  در صورت منتفی شدن مصلحت  از بین می رود  و مورد بحث از مسائلی نیست که به این راحتی به مصلحت نبودن فعلی ان حکم نمود  و با دیه اهل ذمه از زمین تا اسمان تفاوت دارد

آقای حاجیلو : جناب سخن آشنا حرف شما قبول ولی منظورم چیزهایی شاید فراتر از مصلحتها و علاوه بر اونهاست . اما از طرفی در برخی موارد مصلحتهایی کم و بیش هست و از یه لحاظ دیگه اگه بخوایم مصلحتها رو اونقدر هم گسترش بدیم به قول یکی از دوستان جای سنتها رو می گیرن و  برخی  از حساسترین  احکام فقط نوشته هاشون می مونن و در عمل اجرا نمیشن

بهاران : شما دلیل نصف بودن دیه زن رو نسبت به مرد به خاطر این می دونید که مرد نان آور خانه هست و این به نحوی جبران خسارت مادی وارده به خانواده اش هست اما به نظر نمیاد تنها دلیل این پایین تر بودن دیه مسائل مادی باشه چون همه دخترها و پسرها که از بدو تولد ازدواج نکرده اند!برای مثال چرا دیه یک دختر ۱۳ ساله (اگربرفرض در اثر تصادف کنه )باید نصف دیه برادر همسن خودش باشه ؟؟

سخن آشنا : خانم بهاران ما نگفتیم  دلیل قطعی دو برابر بودن دیه مردان نان اور خانواده بودنشونه چون قوانین و مقررات اسلام را خداوند  با آن دانش بیکرانش  وضع فرموده است. از این رو، هیچ حکمى بى حکمت نیست گرچه ممکن است اندیشه و خرد ما بدان نرسد اما ذکر نکته ای هم در اینجا خالی از لطف نیست که قوانین اسلام  در مباحث حقوقی بر اساس اکثریت وضع شده است و اکثرا  سن مقتولین بالا است

امید مجابی : در رابطه با برداشت مجتهدین از منابع شرعی باید عرض شود که برخی از علما)همانند آیت الله العظمی صانعی) قائل به دیه برابر بین زن و مرد هستند. اما خوب چون اکثریت با دسته دیگری است، پس این بی عدالتی (به تعبیر شما) در قانون مدنی و خانواده دیده می شود. بحث حقوق دیه و ارث مساوی به نظر من عرفی هستند (یعنی اگر نظر اکثریت تأمین باشد جامعه پذیرا خواهد بود) اما چون تبعات سیاسی برای حکومت دارند همیشه به جنبه های حقوقی آنها به درستی برخورد نمی شود

سخن آشنا : اقای امید نوشته اید برخی از علما  ایا می تونید شخص دیگه ای از حاضرین رو بغیر از ایت الله صانعی بفرمایید البته ایشون نظر فقهی خودشون رو می فرمایند و برای خودشون ادله ای هم دارند اما ایا  چون یک نفر نظر خلاف مشهور داره پس نظر مشهور  بی عدالتی به حساب می اد .
به هیچ وجه بحث دیه و ارث عرفی نیست این یک مساله کاملا شرعیه  و حد و حدودشو خدا تعیین نموده  است   و ربطی هم به حکومت نداره  چون قانون رو خدا تعیین نموده است نه حکومت

بهاران :دوستان محترم !من از این بحث فهمیدم بر خلاف تصورم مسلمه که کمتر بودن دیه زن نسبت به مرد به خاطر پایین تر بودن ارزش زن نیست چون به قول آقای سخن آشنا در پست اگرمیزان دیه بر اساس ارزش انسانی افراد پایه ریزی شده بود ، هرگز در دین ما دیه بزرگواری چون حضرت علی (ع) و موجود پستی چون ابن ملجم (لعنت ا…) مساوی نبود … پس مقدار دیه در اسلام از روی ارزش انسانها تعیین نشده … ولی فلسفه اش رو به طورکامل نتونستم از جواب دوستان پیدا کنم (دوستان فقط روی افراد متاهل تاکید داشتند ودلیل ها رو برای افراد ازدواج کرده آوردند ( دوستان، سوال من تا حدی جواب گرفت سوال بعدی من در مورد مساوی بودن دیه دختر و پسر مثلا ۱۳ ساله بی جواب موند و فقط آقای سخن آشنا سعی کردند جواب بدهند …

سخن آشنا : خانم بهاران خوشحالم که به پاسخ سوال اصلی خود رسیده اید  در مورد چرائی مقدار دیه هم همانگونه که قبلا گفتم اینها فقط تصورات ماست و چون این احکام را خدوند منان  با توجه به مصلحتهای فردی و اجتماعی ما  وضع نموده است لذا  دلیل اصلی  را خود او می داند  و علما فقط  بصورت احتمال عنوان نموده اند که شاید فلسفه فلان حکم فلان چیز باشد . در مورد سوال شما هم گفته شده که قوانین با توجه به اکثریت وضع شده است و بسیار کم اتفاق می افتد که کودکی کشته شود

بهاران : اقای سخن آشنا ! شما بر اساس کدوم آمار رسمی می گید که بیشتر مردهای کشته شده متاهل هستند ؟ !!! زبونم لال ولی خیلی از پسر بچه ها وقتی از مدرسه تعطیل می شن ممکن تصادف کنن … در ضمن الان هم که سن ازدواج دخترها و پسرها به مرز ۲۸ الی ۳۰ سالگی رسیده … پس احتما لا بر خلاف گفته شما اکثر فوت شده ها مجرد هم هستند ! …

سخن آشنا : خانم بهاران
اگه  چند مساله رو مد نظر داشته باشیم  پاسخ  سوال خیلی ساده است
۱) احکام اسلام همدیگر را تکمیل می کنند
۲) احکام اسلام بر اساس وظایف و تکلفهای افراد وضع شده است
۳) در اسلام  به هیچ وجه  تامین نیازهای مالی خانواده به عهده زن قرار داده نشده است تا  بر اساس ان حمی وضع گردد و اگر امروزه زنان کار می کنند لطفی است که به خانواده خود می کنند و هر زمان حق دارند این لطف را قطع نمایند بر خلاف مرد که وظیفه خود را انجام می دهد و مجبور به این کار است
۴) در اسلام مرد  تنها موظف به تامین ما یحتاج  زن و بچه خود نیست و در مواردی  باید مایحتاج دیگر اقوام از جمله پدر و مادر و … ( افراد تحت تکفل ) خود را پرداخت نماید
در نتیجه با توجه به موارد فوق  مخصوصا مورد ۴  ازدواج ننمودن دلیل بر مسوولیت مالی نداشتن  مردان نیست و در مورد  بچه های کوچک هم  در مقایسه با بزرگ سالان قتل عمد یا غیر عمد کم اتفاق می افتد  و اگر شما  کم اتفاق افتادن را  دلیل بر  استثنا شدن نمی دانید  در این مورد  می گوییم چون خدا حکم را وضع کرده  از دلیل واقعی او اطلاع دارد  و اینها احتمالات ماست  و  ما از دلیل  دیگری را نمی دانیم  و ندانستن ما دلیل بر نبودن دلیل نیست

ناهید : اگه بدونی که تو مجازاتهای اسلامی زن و مرد برابر هستند ولی در مسائلی مثل دیه و ارث زن از مرد کمتره؟!!!!!!! به نظر شما اعتدال رعایت شده

بهاران : خوب ناهید خانوم ، با گفته شما بحث پیچیده تر شد

سخن آشنا : خانم  ناهید امیری در بسیاری از حقوق و جزا ئیات مرد و زن با هم تفاوت دارند مثلاً اگر مردی مرتد شود با شرایطی حکم او قتل است ولی اگر زنی مرتد شود حکم او قتل نیست یا وظایفی که بر دوش مرد قرار داده شده بر زن نیست. لذا  نمی توان گفت در مجازاتهای اسلامی زن و مرد  برابر هستند

آقا رضا : در مورد دیه :سخن اشنای عزیز میدونید این کاملا مشخصه که چرا دیه  زن نصف مردانه  !  به علت اینکه مرد بعد اول اقتصاد یه خانواده است با از بین رفتن یه مرد ضرر مالی که یه خانواده میکنه  بیشتره تا زمانی که یه زن رو از دست بده پس این ضرر باید جبران بشه همانگونه که میدانید تهیه تمام احتیاجات بر  عهده مرده ! تهیه خوراک پوشاک و مسکن اسایش اهل خانواده  و تهیه تمام چیزهایی که به اقتصاد مربوطه ! یعنی این وظیفه مرد گزاشته شده  حالا اگه خانمی خودش شاغله و اونم درامدی داره و کمک خرجه باعث ازبین رفتنه اون وظیفه در مرد نمیشه به هیچ وجه ! چون زن کاری رو میکنه که وظیفش نیست  حالا اگه مرد مخالفتی داره که زن نمیتونه کار کنه اما اگه مخالفتی هم نداره بازم وظیفه مرد پا برجاست و باید بهش پایبند باشه پس این که زنان پا به پای مردان  کار کنن در حیطه همین عرایض بنده است . اما نکته ای که مبهم است اینه که زنانی که فاقد همسر و یا سرپرست هستند بازم مثل زنان شوهر دار در اقتصاد خانواده موثرند ؟ مسلما خیر پس دیه اینها چی میشه ؟ من احساس میکنم اینجا عدالتی وجود نداره یا حد اقل من نمیبینم !

سخن آشنا : دوست عزیز  قوانین اسلام بصورت بهم پیوسته بوده و رعایت مجموع انها با هم اثر مورد نظر را بهمراه دارد  در اسلام  هزینه نان اوری خانواده به هیچ وجه بر عهده زنان قرار داده نشده است  و به عبارتی نان اوری همیشه وظیفه مردان است و اگر زنان در مواردی اقدام به کمک  می کنند در واقع لطف می کنند و هر زمان می توانند این لطف را ننمایند لذا تفاوت در دیه به علت تفاوت در وظیفه و مسوولیتی است که تعیین شده است
زنان بی همسر وظیفه نان اوری ندارند  تا حکمی بر اساس ان وضع شود نفقه انها بر عهده پدر  یا پدر بزرگ و در صورت نبودن هیچ کس که مسوولیت نفقه این گونه خانمها بر عهده انها  است  حاکم وظیفه دارد از بیت المال مسلمین نفقه را تامین نماید

اقا رضا : سلام دوست عزیزم شما میفرمایید “”" زنان بی همسر وظیفه نان اوری ندارند تا حکمی بر اساس ان وضع شود “”" به نظر من این خودش نقصه   ما در جامعه چنین زنانی داریم خیلی هم زیاد پس اگه از اول دارای هیچگونه حکمی نیستند پس عدالت رعایت نشده است . یعنی این زنان نیاز به نان ندارند ؟؟ ایا ممکن نیست دارای فرزند باشند ؟؟؟ و اما “”"”  نفقه انها بر عهده پدر یا پدر بزرگ و در صورت نبودن هیچ کس که مسوولیت نفقه این گونه خانمها بر عهده انها است حاکم وظیفه دارد از بیت المال مسلمین نفقه را تامین نماید “”"”من دقیقا فرض رو نبودن هیچ کس میگیرم  پس باز هم بی عدالتی بیشتر میشه چرا ؟ چون این زنان با وجود نداشتن هیچ فردی باز هم = با زنانی که صاحب نان اور هستند دارای دیه هستند  این کاملا نا برابری است ! به فرض اینکه حاکم شرع این وظیفه رو قبول کنه   نمیتوان  روی ان کاملا حساب باز کرد ( بسیار میبینید که پرداخت نمیشود)خوب باز هم نقص هست چون باید حکمی هم مبنی بر این که  اگه زن هیچ  مقداری از حاکم دریافت نکند ( به هر دلیل)قانونی وصف میشد که نشده پس یه کمبود دیگه احساس میشه

اقا ایمان : اقا رضا آیا شما از  نبود قانون بهتر یا … برای سرپرستی و کمک به زنان تنها ناراحتید ؟ که به اسلام ربطی ندارد…باید با قانون گزاران صحبت کنید!دقت کنید عدم سیاست گزاری صحیح در رفع بسیاری از مشکلات اجتماعی مستقیما به سیاستگزاران بستگی دارد…حالا از کجا به قرآن ربط داده شده است ما که نفهمیدی

سخن آشنا : اقا  رضا  اگه به یک نفر گفته می شه که شما وظیفه داری این کار رو انجامبدی بالطبع امکاناتش هم  باید در اختیارش قرار بگیره تا  او و افراد مرتبط با مشکل مواجه نشند در اسلام  انقدر به زن ارزش و احترام قائل شده که نان اوری خانواده که کار مشقت اوریه به  هیچ وجه به عنوان وظیفه برا اونها قرار داده نشده  تا بر اساس اون  احکام و قوانینی هم وضع بشه . لازمه استثنائی که شما می گویید این است که بگوییم  اگر کسی نبود که نفقه خانمی رو بپردازه اون خانم الا و لابد  باید بره و خودش کار کنه و هزینه زندگیشو تامین کنه و حاکم وظیفه ای در قبالش نداره  و این فکر نمی کنم به علت جسم و روح ظریف خانمها  عادلانه باشه  . اسلام با وجود عدم مخالفت با اشتغال بانوان  به هیچ وجه اشتغال رو وظیفه اونها قرار نداده و  در هر شرایطی شخصی رو تعیین نموده که در صورت عدم علاقه به اشتغال نفقشون رو پرداخت کنه  که نشان از احترام بسیار زیاد اسلام به زنان می باشد

بهاران : دوستان تور رو خدا با هم دعوا نکنید … من جوابم رو گرفتم و قانع شدم

سخن آشنا : خوشحالم از اینکه بالاخره بحث به نتیجه رسید ولی لازم می دونم به عنوان سخن اخر نکاتی رو عرض کرده و بحث رو به پایان ببربم اقا رضا و خانم بهاران دین اسلام  متشکل از مجموعه اموزه هایی است که از جانب پروردگار عالمیان برای هدایت انسانها نازل شده است  و تا زمانی  که باری تعالی یا معصومین (علیهم السلام ) علت حکمی را بیان ننموده باشند  ما نمی توانیم به یقین و اطمینان  علت احکام رو بیان کنیم  و فقط احتمالاتی رو می تونیم  مطرح کنیم و اکثر فلسفه های احکام که بیان می شود احتمالات است  و  احتمال هم نمی تواند حکمی را تغییر  دهد .

یا حق